Archeologia Żywa - 2(42)2009

2(42)2009

	kwiecień 2(42) 2009
	Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego zainicjował badania archeologiczne w Peru w 2008 roku. We wstępnej fazie projektu przeprowadzono badania w środkowym biegu rzeki Tambo. W ich trakcie – po wielodniowym marszu przez przepastne doliny oraz pustynne obszary wokół wulkanu Huainaputina – archeolodzy dotarli do nieznanych nauce prekolumbijskich ruin. O reliktach jednego z centrów cywilizacji Huari oraz mumiach z pustynnego wybrzeża Pacyfiku pisze prof. Józef Szykulski w tekście "Ruiny i mumie".
	Słowianie we wczesnym średniowieczu budowali okręty podobne do tych, którymi żeglowali wikingowie. Wrakami słowiańskich łodzi usiane jest południowe wybrzeże Bałtyku. Pojedyncze znaleziska można oglądać w muzealnych salach. Coraz liczniejsze repliki korabi Wenedów powstają w stoczniach szkutnictwa eksperymentalnego, a rejsy doświadczalne pozwalają badaczom poznać tajniki dawnej żeglugi. W fascynującą podróż śladem floty Wenedów - niesłusznie chyba zapomnianej - zaprasza Błażej Stanisławski.
	Niewiele mamy informacji o początkach chrystianizacji ziem polskich przed X wiekiem. Sądzi się, że chrześcijaństwo pojawiło się od czasu Mieszka I. Tymczasem materialne ślady ukryte pod ziemią, odsłaniane w toku prac badawczych - relikty architektury sprzed ponad tysiąca lat „mówią” więcej niż zachowane źródła pisane. Dzięki wieloletnim badaniom na Ostrowie Tumskim, znany wrocławski architekt oraz konserwator zabytków prof. Edmund Małachowicz stawia śmiałą tezę, iż Mieszko I mógł chrzcić się … we Wrocławiu.
	Ziściło się jedno z największych marzeń archeologa. Dno jednego z grobów było niemal „usłane” małymi fragmentami złotych zabytków - trzydziestoma ośmioma świecącymi w słońcu ułamkami pociętych przedmiotów. Siódmy sezon prac przyniósł archeologom z Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie szczęście. O przygodzie związanej z badaniem nowoodkrytego cmentarzyska w okolicach Ulowa i o… magii liczb pisze Barbara Niezabitowska - Wiśniewska w artykule "Złoto Ulowa".
	Cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej w Chróstniku na Dolnym Śląsku było już wcześniej badane. Można powiedzieć: nie ma niespodzianki, nie ma emocji wielkiego odkrycia, a więc - nuda. Nic bardziej złudnego, gdyż było to jedno z ciekawszych stanowisk, jakie przyszło badać Tomaszowi Stępnikowi. O niezwykłych rytuałach pogrzebowych oraz pięknie malowanych naczyniach przeczytacie "W malowanym Chróstniku".
	Czy "Górkę Miłości" w Szprotawie łączyć można z Iluą – wspomnianym przez kronikarza Thietmara miejscem spotkania cesarza Ottona III z Bolesławem Chrobrym? Rozpoczęły się badania, które doprowadzić mają do rozwiązania pasjonującej – nie tylko dla miłośników regionu – zagadki. Mariusz Łesiuk, archeolog badający ziemię lubuską, opisuje wzgórze, które mogło mieć znaczenie dla najwcześniejszej historii Polski.
	Do niedawna badacze mogli analizować jedynie cząsteczki DNA pochodzące z materiału biologicznego, który został pobrany od organizmów żyjących współcześnie. Jednakże coraz lepsze efekty daje analiza DNA częściowo zniszczonego post mortem. Ustalana kolejność jego składowych może powiedzieć wiele nie tylko o cechach badanego organizmu i jego pochodzeniu, ale także opisać warunki, w jakich żył. Analiza sekwencji kopalnego DNA staje się, wraz z wprowadzaniem nowych technologii, coraz obfitszym źródłem wiedzy o cechach mieszkańców minionego świata. O rewolucji, jak dokonuje się w polskiej i światowej nauce przeczytacie w artykule prof. Henryka W. Witasa "Archeologia molekularna".
	Nowoczesność wkracza do rodzimej archeologii. Podczas gdy wielu badaczy wciąż hołduje metodom tradycyjnym, archeolodzy z Uniwersytetu Wrocławskiego wykorzystują najbardziej zaawansowane technologie komputerowe w swej pracy. W tajniki najnowszych przyrządów służących do identyfikacji i lokalizacji ukrytych struktur oraz komputerów z różnorodnym oprzyrządowaniem oraz oprogramowaniem wprowadza prof. Jan M. Burdukiewicz.
	Zabawa w połączeniu z dobrym pomysłem i nowoczesną technologią – okazuje się, że fotografia archeologiczna nie musi przedstawiać ciemnych plam na piasku. Miron Bogacki, fotograf z Uniwersytetu Warszawskiego opowiada o robieniu zdjęć z balonu i latawca rodzimym grodzisko, zamkom i rezydencjom, a także starożytnym ruinom. Swe fascynacje zawarł w tekście "Dmuchawce, latawce, wiatr...".
	Wyprawa studentów archeologii i etnologii z Poznania wiodła szlakiem starych sudańskich twierdz. Nie skończyło się jednak na żmudnej inwentaryzacji. Młodzi adepci poznawali dzikie wyspy na rzece krokodyli i złożyli wizytę… dżinom. Ze szczegółami niezwykłej wyprawy, która łączyła przyjemne z pożytecznym zapoznacie się w tekście Mariusza Drzewieckiego "W Nilu po kolana".
	Bijące serca wydzierane ofiarom na ołtarzu, kapłani odziani w skóry zdarte z ludzi, picie krwi i kanibalizm towarzyszyły obrzędom władców Meksyku. Dzięki nim Słońce krążyło po firnamencie, a świat mógł nadal istnieć. Małgorzata Kępa, doktorantka z Uniwersytetu Jagiellońskiego w tekście "Aztekowie karmią bogów krwią" odsłania okrucieństwo azteckich rytów, które nadal szokuje.
	Wraz z dojściem nazistów do władzy, przed niemiecką archeologią otworzyły się nowe wrota. Zapotrzebowanie na badania potwierdzające ideologiczną podstawę istnienia III Rzeszy i jej prawo do poszczególnych terenów Europy, umieszczało archeologię w gronie nauk szczególnie uprzywilejowanych. "SS-man z łopatą" autorstwa Seweryna Szczepańskiego ujawnia kulisy zaangażowania archeologów w propagandową machinę hitlerowskich Niemiec.
	Nowojorskie Metropolitan Museum of Art szczyci się jedną z największych kolekcji zabytków archeologicznych na świecie. Jej perłą jest zbiór starożytności cypryjskich, stworzony przez generała Luigi Palma di Cesnola – pierwszego dyrektora muzeum. Jego następcy woleli jednak, aby eksponaty nie rzucała się w oczy zwiedzającym. Dlaczego? Ujawniamy w tekście "Wstydliwy sekret Metropolitan Museum".